Mersin ve bankacılık ... -1-


Bu makale 2016-12-16 08:08:40 eklenmiş ve 2886 kez görüntülenmiştir.
Abdullah AYAN

Mersin ve bankacılık ... -1-

Mersin' e çeşitli elbiseler giydirilmeye, farklı kimlikler bulunmaya çalışılsa da kentin tartışılmaz özelliği ülkenin dünyaya açılan bir kaç kapısından biri olması hatta İstanbul ve İzmir' i saymazsak, Anadolu' nun en önemli limanı olmasıdır.

Kısaca bir liman kentidir Mersin ve limanın ivmesiyle de ticaret ve taşımacılığın öne çıktığı sektörleri, hitap ettiği hinterlandıyla diğer tüm Anadolu şehirlerinden çok daha farklı bir konuma sahiptir.

Bu konumuyla toplasanız tüm tarihi yüz elli yılı zor bulan Mersin, Anadolu' nun binlerce yıllık kadim şehirlerinin sahip olmadığı pek çok kurum ve kuruluşa ev sahipliği yapar.

1855' te Padişah Sultan Abdulmecid tarafından Adana Vilayetine gönderilen fermandan anlıyoruz ki, "Tarsus kazası civarında Mersin iskelesi nam mahalde deniz kenarındaki kumluklar üzerinde ev ve dükkan yaptırmak üzere yer kiralamak isteyen talipliler çıkınca" Saltanat konunun araştırılma talimatını veriyor ve görülüyor ki, Defterhane-i Amire'de (arazi kayıtlarının tutulduğu defterler) ne Mersin iskelesi ne de karyesi (köy) hakkında en küçük bir kayıt yoktur...

İmparatorluk Kayıtlarında bile izine rastlanmayan bu kuş uçmaz, kervan geçmez kumluk üzerinde bir süre sonra başlayan yerleşim, bir insan ömrüne sığacak zaman diliminde ve otuz yıl sonra 1886' da ve payitaht merkezi İstanbul' dan sadece dört, İzmir' den bir yıl sonra üçüncü Ticaret Odasının kuruluşuna tanık olacaktır.

Anadolu' nun dünyaya açılmaya başlayan bu çiçeği burnunda kenti dış Ticaretin olmazsa olmazları sayılan yabancı temsilciliklere ve bankacılığa da tıpkı Ticaret Odası gibi kuruluştan itibaren bigane kalmaz, kalamaz.

1893' te Fransa, İngiltere, Rusya, İtalya, ABD, Hollanda, İspanya, Portekiz, Avusturya, Lübnan, Norveç ve Danimarka gibi 12 ülke konsolosluğuna ev sahipliği yapması bile Mersin' in dış dünyaya açıldığını gösteren hayli ilginç bir öyküyü anlatır.

Ve yabancı temsilciliklerle aynı zaman diliminde yabancı finans kuruluşlarının ilgisi, birbiri peşi sıra açılmaya başlanan yabancı bankaların akını...

Konsolosluklarla aynı günlerde birbiri peşi sıra kurulmaya başlanan Banka şubelerine şöyle bir göz atalım:

-Mersin başta olmak üzere imparatorluk sınırları içindeki her şehre damgasını vurmuş Bodosaki' nin girişimleriyle 1906' da Anadoluda ilk ve tek şubesini açan Banque D'Athens...

-Alman imparatorluğunun Ortadoğu' da nüfuzunu güçlendirmeye çalıştığı 1900' lerin hemen başında kurulan Deutsche Orient Bank... (Hem Banque D' Athens hem DOB, Almanya Merkez Bankasının -Reischbank- desteğiyle kurulur)

Banka Almanya dışında ilk şubesini İstanbul'da açacak ve ardından Osmanlı İmparatorluğu nezdindeki beş şubeden birine Mersin' i uygun bulacak, 16 Temmuz 1933 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Ticaret İşleri Umum Müdürlüğü ilanıyla Bankanın Almanya Dresdner Bank'a devredildiği duyurulacaktır.

-Sonradan pek çok isim ve el değiştirecek olan, 1919' da Suriye' nin Fransız mandası olması ardından Fransız sermayeli şirkete devredilen, kurulan Suriye' de para basma imtiyazı da tanınan La Banque De Syrie... (Banka bugün de Suriye-Lübnan ortak sermayesiyle Lübnan merkezli olarak ve Banque de Syrie et du Liban adıyla faaliyetini sürdürmektedir.)

-Banque Franchais Des Pays Orient;

Banka Mersin' de 12 Aralık 1926 günü sonradan Selanik Bankasına ev sahipliği yapacak olan Hükümet (bugünkü Uray Caddesi) Caddesi Valilik konağı bitişiğindeki binada faaliyete geçmiş, 30 Haziran 1931' de tasfiye kararı alınınca da, Azak Han kapısının batı tarafında yer alan sonradan Türk Hava Kurumu' na ev sahipliği yapacak binaya taşınacaktır*. (Arşivimde Mersin Şubesinin aracılık ettiği kambiyo işlemine ilişkin 14 Mayıs 1931 tarihli yetkili imzaların yer aldığı daktilo metninin bulunması da bankanın kapandığı tarihe kadar Mersindeki faaliyetlerini etkin biçimde sürdürdüğünü göstermektedir.)

-Selanik Bankası:

1888' de Selanik' te kurulan ve 1909' da İstanbul' da faaliyet göstermeye başlayan Selanik Bankası Mersin' de 15 Mart 1926 günü faaliyete geçer. 1931' de Banque Franchais Des Pays Orient' in boşalttığı Valilik bitişiğindeki binaya geçer. Selanik Bankası uzun yıllar uluslararası ilişkileri ve uzman kadrosuyla özellikle de kambiyo işlemlerinde en etkili banka olarak damgasını vuracaktır Mersine...

-Osmanlı Bankası:

Osmanlı İmparatorluğunun son demlerinde para basma yetkisi de dahil Hazinedarlık görevini üstlenen Bankanın Mersin Şubesi 30 Ocak 1926' da tescil ve ilan edilip faaliyete geçer.

Banka bugün de Mersin' in az sayıda ayakta kalmayı başarmış binalarından biri olan ve günümüzde Osmanlı Bankasını bünyesine katan Garanti Bankası Mersin merkez şubesi olarak anılan binanın ilk mukimidir.

Osmanlı Bankasına 2001' de tasfiye edildiği güne kadar ev sahipliği yapan bina aslında Mersin kanalizasyon inşaatını yapan Alman Lenz Şirketince inşa edilen ve şirket borç/alacak ilişkileri nedeniyle hayli maceralı Mersin defterini kapatıncaya kadar faaliyetini burada sürdürdüğü yapıdır . Binanın yapıldığı taşların öyküsü de ilginçtir. Günümüzde Özgür Çocuk Parkı olarak anılan alanda Mavromati' nin Rum çocukları yaptırdığı okul mübadele ile Rumlar gidince kapatılır. Cumhuriyetten sonra kentin kalifiye eleman ihtiyacı sonucu okul Ticaret İdadisine dönüştürülür. Ancak 1925' te bir gece mektep tümüyle yanar. İşte o yangın enkazının taşları Lenz şirketince taşıtılıp yapılmakta olan idare binasının inşaatında kullanılır.

Osmanlı Bankası' nın yanında uzanan Merkez Bankası ve İş Bankası ile başlı başına bir yazıyı hak eden Ziraat Bankalarının Mersin'e gelişleri ve faaliyet gösterdikleri mekanlar bir başka yazıya...

*Hükümet konağının batı yakasında komşusu olan bina 1980' lerin ortasına kadar ayaktadır. Bankalardan sonra uzunca süre bir dönem kent hayatına damgasını vuran ve pavyon olarak adlandırılan gece kulübü/kabare türü bir mekana ev sahipliği yapan Mersin finans hayatının sembolü bina 1987' de satın alan iş adamı tarafından iş merkezi yapma düşüncesiyle yıkılır. O proje de gerçekleşmeyince molozlar kaldırılır, boş bir alana dönüştürülür. Bugün Vergi ve İdare

Mahkemelerine ev sahipliği yapan Vali Konağının bitişiğindeki açık otoparkın yanından geçerken şöyle bir durup soluklanın. Bir döneme damgasını vurmuş efsane bankasının toz toprağa bulanmış küllerini hissedeceksiniz...

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Anket
15 Temmuz Demokrasi ve Şehitler Günü
Bir Darbe Olayıdır
Feto Terör Örgütü Yapmıştır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Başarısı
Milletin Devlete,Vatana,Bayrağa Sahip Çıkması
Hiçbiri
Haber Onda Gazetesi Mersin Yerel haberler
Copyright © 2015 - 2016 Haberonda.Net. Tüm hakları saklıdır.
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Galatasaray
Fenerbahçe
Basketbol Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Recep T. Erdoğan
Devlet Bahçeli
Kemal Kılıçdaroğlu
AKP Haberleri
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
DÜNYA
gundem
Avrupa Haberleri
Amerika Gündemi
Suriye İç Savaş
Arıkan Meselesi
pendik evden eve nakliyatkartal evden eve nakliyattuzla evden eve nakliyatevden eve nakliyat